Kemal Kılıçdaroğlu’nun Ekrem İmamoğlu hakkındaki son açıklamaları, siyaset ve hukuk dünyasında geniş yankı uyandırdı. Butlan kararıyla CHP Genel Başkanlığı makamına gelen Kılıçdaroğlu, “Ekrem İmamoğlu, siyasi tutuklu değil, siyasi görüşü dolayısıyla içeri alınmış bir kişi değil, önseçimde kendisine oy verdim, YENI Parti’yle İmamoğlu’nun cumhurbaşkanlığına adaylığı konusunda işbirliğine açık olduğunu, kişinin her kör kuruşun hesabını vermesi gerektiği” şeklinde, her iki tarafa da mesaj gönderen bir demeç verdi. Gazeteci ve yazar Mustafa Balbay, bu durumu “Bu açıklama, Yargıtay’da incelemede olan, butlan-tedbir kararı ile ilgili olabilir” diyerek anlamlı bir tespitle yorumladı. Avukat Ahmet Akgül’e göre ise bu demeç, kurnazca hazırlanmış ve özel bir siyasi amaca hizmet eden bir nitelik taşıyor.
Kim ve Ne: Siyasi Davalar ile Olağan Davalar Arasındaki Fark Nedir?
Siyasi dava ile sıradan adli davalar arasındaki ayrım, hukuk teorisinin en karmaşık alanlarından biridir. Merhum Prof. Dr. Faruk Erem gibi ceza hukukunun önemli isimleri, bu konuda evrensel prensipler ortaya koymuştur. Erem, 1971 yılında kaleme aldığı “Siyasi Davalarda Müdafilik” başlıklı broşüründe ve Avukatlık Meslek Kuralları üzerine yaptığı incelemelerde, siyasi davaların özelliklerini detaylandırmıştır. Bu çerçevede; “olağandışı yargılamalar”, “yılgı adaleti”, “savunma kısıtlamaları” ve “adaleti ele geçirme çabaları” gibi kavramlar üzerinden siyasi davaların anatomisini çıkarmıştır.
Nasıl: Hukuk Tarihinde Siyasi Yargılamalar Nasıl Gerçekleşti?
Hukuk tarihinde “önyargılı adalet” kavramına verilebilecek en çarpıcı örnek Sokrat yargılamasıdır. Erem bu konuda, “fakat, Sokrat’ı ölüme mahkûm eden 501 Atinalı hâkimden hiçbiri bugüne kadar yaşayabilmiş değildir, sanık Sokrat hâlâ kendini savunuyor” ifadesini kullanarak adaletin tarihsel sürecine dikkat çekmiştir. Benzer şekilde, Mithat Paşa yargılaması da savunmanın kısıtlanması bağlamında önemli bir örnek olarak anılmaktadır. Siyasi davalar, tarihin her döneminde genellikle büyük adli hatalarla birlikte anılmış; Dreyfus, Şeyh Bedrettin, Mithat Paşa ve Ergenekon gibi davalar bu kategoride yer almıştır.
Neden: İmamoğlu Hakkındaki Davalar Neden Siyasi Görülüyor?
İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yönelik hazırlanan iddianamelerdeki suçlamalar, davaların niteliğini ele veriyor. İddianamelerde geçen “Önce partiyi, sonra cumhurbaşkanlığını ele geçirmek için sistem kurma vb.” gibi ifadelerin yanı sıra; diploma iptali, casusluk ve diğer yan davalar, bu süreçlerin siyasal birer hamle olduğunu kanıtlar niteliktedir. Hukuk teorisindeki “saik kriteri” (neden kriteri) baz alındığında, savcılığın iddia ettiği eylemlerin temelindeki motivasyon bu davaları siyasi kılmaktadır. Bir davanın siyasi olup olmadığına karar verecek merci ise yalnızca yeterli hukuki birikime sahip aydınlar ve hukukçulardır.
Nerede ve Ne Zaman: “Siyaset Çeşmesi” ve Tarihsel Arka Plan
Siyasi infazların geçmişi Osmanlı dönemine kadar uzanmaktadır. Merhum Prof. Dr. Ahmet Mumcu, Topkapı Sarayı’nda bulunan ve “Siyaset Çeşmesi” olarak bilinen yerin önünde gerçekleştirilen idamların “siyaseten katl” olarak isimlendirildiğini belirtmektedir. Bu tarihsel bağlam, günümüzdeki siyasi yargılamaların köklerini ve kavramsal geçmişini anlamak açısından büyük önem taşımaktadır.
Avukat Ahmet Akgül, Kılıçdaroğlu’nun son beyanatlarını değerlendirirken, CHP eski liderinin danışmanları tarafından yeterince bilgilendirilmediğini ve “bilgi sahibi olmadan fikir yürüttüğünü” ifade etmiştir. Akgül’e göre, yapılan açıklama teknik bir hukuki temele dayanmayan, ancak yasal bir kılıfa büründürülmeye çalışılan “legal görünümlü illegal” bir beyanattır.
AV. AHMET AKGÜL
SOKRAT’TAN MİTHAT PAŞA’YA
‘SİYASET ÇEŞMESİ’
