Ege Denizi’nin serin suları, tam 30 yıl önce Türk havacılık tarihinin en hüzünlü ve tartışmalı olaylarından birine sahne oldu. 8 Ekim 1996 tarihinde, bölgede rutin hale gelen “it dalaşı” manevraları sırasında Türk F-16 savaş uçağı, Yunan jeti tarafından ateşlenen gerçek bir füze ile düşürüldü. Pilot Yüzbaşı Nail Erdoğan‘ın şehit olduğu bu trajik hadisenin üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen, naaşı hala denizden çıkarılamadı.
Olay Nasıl ve Nerede Gerçekleşti?
Gazeteci Hakan Cem Işıklar’ın “Casus Belli” adlı eserinde detaylandırdığı bilgilere göre, gerginliğin ana kaynağı Yunanistan’ın Uçuş Malumat Bölgesi’ni (FIR) kendi egemenlik sahası olarak görmesiydi. Bu durumu Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesi’ne aykırı bulan Türkiye ise bu iddiayı reddediyordu. 8 Ekim sabahı Balıkesir 9. Ana Jet Üssü’nden havalanan Pilot Yüzbaşı Nail Erdoğan ve Pilot Kurmay Yarbay Osman Çiçekli yönetimindeki çift koltuklu F-16 uçağına, bir başka F-16 ile dört adet F-4 eşlik ediyordu.
Yarbay Osman Çiçekli, görevlerinin Sakız ve Sisam adaları civarında bulunan diğer Türk uçaklarını taciz edecek Yunan jetlerini üzerlerine çekerek sahayı rahatlatmak olduğunu belirtmişti. Sakız Adası’nın 15 mil güneybatısında yaşanan it dalaşında, Yüzbaşı Nail Erdoğan temsili atışlarla (simüle) iki Yunan uçağını da hedef aldı. Ancak Yunan Pilot Yüzbaşı Thanos Grivas, tatbikat kurallarının dışına çıkarak gerçek bir güdümlü füzeyi Türk uçağına fırlattı. Arkadan isabet alan F-16 büyük bir gürültüyle düşüşe geçti.
Hayatta Kalan Pilot O Anları Nasıl Anlattı?
Uçağın ön kısmında bulunan Yarbay Osman Çiçekli, fırlatma koltuğu sayesinde sağ kurtulmayı başardı. Çiçekli, o dehşet anlarını şu ifadelerle dile getirdi: “Sanki bir anda kıyamet koptu. Aradan yıllar geçmesine rağmen hâlâ, vücudumun her hücresinde hissettiğim o korkunç patlamayı tarif etmemin imkânı yok. İçinde bulunduğum kokpit birden paramparça oldu. Aniden içeri dolan kavurucu petrol yangınının neden olması beklenen acıyı, sanırım içinde bulunduğum şok etkisinden olacak, hissetmedim bile. İşte bu noktada ‘öldüm’ diye düşündüm”. Ne yazık ki Yüzbaşı Nail Erdoğan uçaktan çıkamadı ve denize düşerek şehit oldu.
Gerçekler Neden Yıllar Sonra Ortaya Çıktı?
Olayın hemen ardından Türk Genelkurmay Başkanlığı, uçağın “normal bir eğitim uçuşunda” denize düştüğünü duyurdu ve saldırıdan bahsetmedi. Kamuoyu, meselenin bir kaza değil saldırı olduğunu ancak 7 yıl sonra, 2003 yılında öğrenebildi. Yunanistan’ın eski Dışişleri Bakanı Theodoros Pangalos’un da yazarları arasında olduğu Krama dergisi, bir Türk jeti düşürdüklerini itiraf etti. Gazeteci Yorgo Kırbaki’nin 16 Mayıs 2003 tarihli Milliyet gazetesinde aktardığı bu bilgiler, olayın üzerindeki perdeyi kaldırdı.
Aynı süreçte Kanatlar dergisinde yayımlanan bir fotoğrafta, Yunan pilot Thanos Grivas’ın uçağına Türk bayrağı işlendiği (kill mark) görüldü. Dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Ahmet Çörekçi, maddi delil eksikliği nedeniyle daha önce üzerine gidilemeyen olayı doğruladı. Uçağın bir saldırı sonucu düştüğü, 2014 yılında Millî Savunma Bakanı tarafından resmen teyit edildi.
Hukuki Süreçte Neler Yaşandı?
Şehit pilotun ailesi 2003 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvurarak Yunanistan’dan 4 milyon euro maddi ve 625 bin euro manevi tazminat talebinde bulundu. Ancak AİHM, 2009 yılında iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle bu talebi reddetti. 2012 yılında toplumun hassasiyeti ve pilotun kızının topladığı 10 bin imza üzerine Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün talimatıyla naaş arama çalışmaları başlatıldı. Ancak 2014 yılının Nisan ayında üç hafta süren aramalar sonuçsuz kaldı.
Türk makamları, Pilot Grivas hakkında “kasten öldürme” suçlamasıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis istemli iddianame hazırlasa da Yunanistan adli yardım taleplerine yanıt vermedi. Ayrıca, Yunan pilotun hastanede Yarbay Osman Çiçekli‘ye alaycı bir şekilde “Pardon, emniyet sistemini açık unutmuşum” dediği iddiası da ailenin hukuk mücadelesinde yer aldı.