Hindistan’ın en geniş su yolu olma özelliğini taşıyan 837 kilometrelik Indira Gandhi Kanalı, Batı Racastan’daki Thar Çölü’ne su taşımayı sürdürürken, bölgede tarımsal verimliliğin yanı sıra kritik toprak bozulmaları da gözlemleniyor. Çölü tarıma kazandırmak amacıyla inşa edilen bu devasa yapı, ekolojik dengeler üzerinde beklenmedik etkiler yaratıyor.
Indira Gandhi Kanal Projesi Nedir ve Ne Zaman Başladı?
Temelleri 1958 yılında atılan ve 1984 senesinde “Indira Gandhi Nahar Pariyojana” ismini alan proje, kurak ve kumlu bölgeleri tarım alanlarına dönüştürmeyi hedefliyordu. Bölgede gerçekleştirilen ağaçlandırma ve sulama çalışmaları sayesinde rüzgar erozyonu kontrol altına alınırken; pamuk ve buğday ekimi geniş alanlara yayıldı. Kanal, ekonomik katkısının yanı sıra çevredeki yerleşim birimlerinin temel içme suyu kaynağı haline geldi.
Toprak Kalitesi Neden Düşüyor ve Tuzlanma Neden Artıyor?
Kanal hatlarından ve sulanan tarlalardan sızan fazla miktardaki su, yer altı su seviyesinin yüzeye doğru yükselmesine sebebiyet verdi. Bölgedeki aşırı sıcaklık ve buna bağlı yüksek buharlaşma oranları, toprağın derinliklerindeki çözünmüş tuzların yüzeyde birikmesine yol açarak toprak kalitesini ciddi oranda düşürdü. Topoğrafik yapının doğal tahliyeye imkan vermediği Tibbi ve Rawatsar gibi noktalarda, biriken durgun suların komşu arazilerdeki yer altı sularını da etkileyerek bir engel oluşturduğu saptandı.
Kanalın Etkileri Nerede ve Hangi Boyutta İncelendi?
Hindistan Tarımsal Araştırma Konseyi (ICAR) bünyesindeki Annals of Arid Zone dergisinde yayımlanan bir çalışma, durumun ciddiyetini verilerle ortaya koydu. Hanumangarh ilçesine bağlı Rawatsar bölgesinde yürütülen saha araştırmaları ve IRS-1B uydu analizleri sonucunda, yaklaşık 165 kilometrekarelik bir arazinin su doygunluğu ve tuzlanmadan etkilendiği belirlendi. Bu miktar, incelenen komuta alanının yüzde 34,25’ine tekabül ederken, uzmanlar etkilenen alanın her yıl daha da genişlediğini bildirdi.
Sorunun Çözümü İçin Uzmanlar Nasıl Bir Yol Öneriyor?
Bölgedeki tarım ve yerleşim yerlerinin kanala olan bağımlılığı, su akışının durdurulmasını imkansız kılıyor. Araştırmacılar, bölgedeki dengenin yeniden tesisi için entegre drenaj altyapılarının inşa edilmesini öneriyor. Ayrıca; okaliptüs, kavak, Salvadora ve Tamarix gibi yüksek su tüketen ağaç türleriyle biyo-drenaj yapılması ve su tasarrufu sağlayan sulama tekniklerinin kullanılması gerektiği vurgulanıyor. Eyalet hükümeti tarafından resmi bir düzeltme programına dair sayısal veriler henüz teyit edilmemiş olsa da, uzmanlar altyapı yetersizliğinin projenin sürdürülebilirliğini kısıtladığına dikkat çekiyor.