Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu’nda yer alan ve boşanma sonrası “süresiz” yoksulluk nafakası ödenmesini öngören düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Resmi Gazete’de yayımlanan ilama göre, Yüksek Mahkeme ilgili Kanun’un 175. maddesinde geçen “süresiz olarak” ibaresini hukuk sisteminden çıkardı.
Karar Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
Anayasa Mahkemesi’nin aldığı bu kritik kararın uygulama tarihi ileri bir döneme ertelendi. Resmi Gazete’deki bilgilere göre iptal hükmü, dokuz ay sonra, yani 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girmiş olacak.
Karşı Oy Gerekçesi Neleri Kapsıyor?
Mahkemenin çoğunluk kararına katılmayan üyeler, sundukları karşı oy gerekçesinde mevcut sistemin halihazırda dengeleyici mekanizmalara sahip olduğunu savundu. İptale karşı çıkan üyelerin gerekçesinde şu ifadeler kullanıldı:
“Çoğunluk görüşü, süresiz nafakanın nafaka yükümlüsünü ömür boyu bağladığını ileri sürmektedir. Oysa yürürlükteki hukuk bu yükü dengelemek için yeterli araçlar sunmaktadır. Türk Medenî Kanunu’nun 176. maddesi uyarınca koşulların değişmesi hâlinde nafaka miktarı azaltılabilmekte veya tamamen kaldırılabilmektedir. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşaması. yoksulluğunun ortadan kalkması ya da tarafların mali durumlarında esaslı değişiklik meydana gelmesi hällerinde nafaka yükümlülüğü sona erebilmekte veya yeniden belirlenebilmektedir. Bu nedenle kuralın nafaka yükümlüsünü hiçbir koşulda sona ermeyen mutlak bir yükümlülük altına soktuğunu söylemek mümkün değildir. Uygulamada ortaya çıkan sorunlar, süresizlik ilkesinin anayasal meşruiyetini değil, uyarlama ve gözden geçirme mekanizmalarının etkinliğini ilgilendirmektedir.”
Ayrıca kanunun mevcut haliyle hem yoksulluğa düşen eşi koruduğu hem de nafaka yükümlüsünün haklarını gözettiği şu sözlerle vurgulandı:
“Türk Medenî Kanunu’nun 175. ve 176. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, kanun koyucunun bir taraftan yoksulluğa düşen eşi korurken diğer taraftan nafaka yükümlüsünün menfaatlerini gözeten dengeli bir sistem kurduğu görülmektedir. Öncelikle 175. maddede yer alan düzenleme, her somut olayda mutlaka süresiz nafakaya hükmedilmesini zorunlu kılmamaktadır. Anılan hüküm, nafaka alacaklısına süresiz nafaka talep edebilme imkânı tanımakta; hâkim ise somut olayın özelliklerini, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını, yoksulluk koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğini ve hakkaniyet gereklerini değerlendirerek karar vermektedir.”
Hukukçuların Değerlendirmesi Nasıl Oldu?
Konuyla ilgili görüş bildiren Avukat Hakları Grubu, mahkeme kararının her koşulda nafakanın süreli olacağı anlamına gelmediğine işaret etti. Grubun değerlendirmesinde, “Karar, nafakanın her durumda süreli olmasını zorunlu kılmıyor; yeni düzenlemede hâkimin somut olayın koşullarını değerlendirebileceği açık ve öngörülebilir bir çerçeve kurulması gerekiyor” ifadelerine yer verildi.