Donald Trump’ın, Binyamin Netanyahu ile iş birliği yaparak İran’a karşı başlattığı savaş hamleleri, küresel sistemi oldukça zorlu bir sürece sürükledi. Piyasalara yönelik tutarsız tavırlarıyla bilinen Trump, kendi ülkesinde de ekonomik yansımalarla karşılaştı. ABD’de benzin ve dizel yakıtın galon fiyatlarında artış yaşanırken, bizzat kendisinin göreve getirdiği FED başkanı faizleri yükseltti.
Analizimize ABD eksenli bir giriş yapmamızın temel nedeni küresel ekonominin durumu değil, bu gelişmelerin Türkiye üzerindeki muhtemel etkilerini değerlendirme gerekliliğidir.
Mehmet Şimşek Programı ve Ekonomik Yansımalar Neler?
Bilindiği üzere, Mehmet Şimşek tarafından yürütülen ekonomi programından henüz geri adım atılmış değil. Bu süreçte akaryakıt fiyatları artık üç haneli rakamlara ulaştı. Şimşek, akaryakıta gelen zamların doğrudan ürün ve hizmet fiyatlarına yansıyacağını daha önce dile getirmişti. Sonbahar mevsiminin gelmesiyle birlikte çiftçiler ekim hazırlığına başlarken; litresi 100 TL’nin üzerine çıkmış olan dizel yakıt maliyetiyle nasıl üretim yapacağı ve geçimini nasıl sağlayacağı büyük bir soru işareti olarak duruyor.
Ekonomide krizler silsilesi kesilmek bilmiyor. Yerel ekonomimizdeki krizlerle uğraşırken, üzerine bir de Trump’ın attığı adımların getirdiği küresel yükler bindi.
Siyaset Arenasında Hangi İsimler Konuşuluyor?
Siyaset tarafında ise durum oldukça karışık. İktidarı destekleyen kalemler, muhalefet adayları üzerinden çeşitli öngörülerde bulunmaya devam ediyor. Bu yazılarda şu ifadeler yer alıyor:
“Ekrem İmamoğlu zaten aday olamaz. Mansur Yavaş, tutuklanmamak için adaylık düşünmez. Özgür Özel öne çıkabilir. CHP şu isme artık soğuk bakıyor. Özel kazanılamayacak bir seçimde aday olmak istemez. CHP yeni aday arıyor, belki İlhan Kesici olur.”
Benzer satırlar, aslında iddialı adayların yargı mekanizmaları aracılığıyla engellendiğinin de bir nevi itirafı niteliği taşıyor.
Müzakere Sürecinde Son Durum Ne?
Siyasetin bir diğer önemli başlığı olan Abdullah Öcalan ile müzakere sürecinde ise herhangi bir ilerleme kaydedilmiyor. Kendisi için hazırlandığı belirtilen villa, bina ya da konut her neyse, şu an için boş bir vaziyette duruyor. Bu yerleşkeye tepki gösterenlere ise “Ama havuzu yok” denilerek, yüzmek isteyenin adanın kıyılarını kullanabileceği imasıyla teselli veriliyor.
İttifak Ortakları Arasında Görüş Ayrılığı Var mı?
Meselenin özüne gelindiğinde, “Örgüt silah bırakmaya başladı” şeklindeki bir bilgiye, iddia düzeyinde dahi olsa açık kaynaklarda rastlanmıyor. Süreç yine kilitlenme noktasına dönmüş durumda. Öncelikle Öcalan’a bir “koordinatör” statüsü mü verilecek, yoksa öncelik silahların bırakılmasına mı tanınacak? Bu noktada Cumhur İttifakı ortakları olan MHP ile AKP arasında bir görüş birliği olmadığına dair kuşkular oldukça yoğun. AKP, seçmeninden gelecek tepkileri yakından takip ederek hata yapmamak adına temkinli davranırken, MHP bu konuda çok daha atak bir tutum sergiliyor.
Erken Seçim İhtimali Neden Zayıflıyor?
Özetlemek gerekirse; iktidarın zihnindeki takvim net olarak bilinmiyor ancak siyasette işlerin pek de yolunda gitmediği görülüyor. YENİ Parti beklenen ölçüde küçülmezken, örgütün tasfiyesi ve siyasallaşma süreci konusunda bir yol alınabilmiş değil.
İran savaşı sebebiyle küresel ekonominin kötüleşmeye başlaması, kendi iç sorunlarını aşamayan Türkiye ekonomisini dışarıdan da büyük bir baskı altına sokabilir. Bu atmosferde ilkbaharda bir seçim yapılması senaryosu giderek zayıflıyor. Çeşitli iddialara karşın, seçimlerin zorunlu olarak 2028 yılına kalması ihtimali ön plana çıkıyor.