Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), finans piyasalarında büyük sarsıntı yaratan devasa bir tasfiye operasyonu için düğmeye bastı. Tera, A1 Capital ve Atlas gibi yedi farklı portföy yönetim şirketine ait olan ve toplam büyüklüğü yaklaşık 800 milyar lirayı bulan 131 yatırım fonunun kapatılma sürecine dair usuller netleştirildi. Piyasalardaki bu olağanüstü hareketlilik, sistemin nasıl bu noktaya geldiği ve sorumluların hesap verip vermeyeceği sorusunu gündeme taşıdı.
Tasfiye Süreci Kimleri Kapsıyor ve Ne Zaman Bitecek?
SPK tarafından belirlenen esaslara göre, bahsi geçen fonların tasfiye işlemleri 3 ay içerisinde nihayete erdirilecek ve hak sahiplerine ödemeleri gerçekleştirilecek. Ancak bu süreçte asıl tartışma konusu, fiyatları manipüle ederek milyarlarca liralık hacimler oluşturan ve çöküşten hemen önce sistemden ayrılan isimler üzerinde yoğunlaşıyor. Emre Tezmen liderliğindeki Tera’nın amiral gemisi olarak nitelendirilen serbest yatırım fonu, 100 bini aşkın yatırımcıya ulaştı. Söz konusu fonun getirileri ise dudak uçuklatıyor: Son bir yıllık kazanç yüzde 662, yılbaşından bugüne yüzde 247 ve üç yıllık toplam getiri yüzde 74 binin üzerinde gerçekleşti. Fonun kaynaklarını birbiriyle ilintili az sayıda şirkete aktararak pozisyonlarını büyüttüğü görülüyor.
Hangi Hisselerde Olağanüstü Fiyat Hareketleri Görüldü?
Tasfiye kapsamına alınan fonların portföylerinde yer alan bazı kağıtlar, 2 Ocak ile 27 Ağustos tarihleri arasında fahiş oranlarda değer kazandı. Bu dönemde borsanın zirvesinde yüzde 2.939 primle Özata Denizcilik yer alırken, onu yüzde 1.869 ile Birleşim Grup Enerji takip etti. Diğer dikkat çeken artışlar ise şöyle sıralandı:
- Anel Elektronik: Yüzde 1.053
- Katılımevim: Yüzde 1.002
- Prizma Pres Matbaacılık: Yüzde 688
- Gündoğdu Gıda: Yüzde 513
- Tera Finansal Yatırım: Yüzde 489
- Destek Finans Faktoring: Yüzde 250
- Hedef Holding: Yüzde 242
Bu süreçte bir hissenin tek bir yılda yüzde 8.000’den fazla yükselmesi, “bin koyup 700 bin kazanma” hikayelerinin gerçeğe dönüşmesine neden oldu.
Ekonomistler Neden Endişeli?
Ekonomist Murat Kubilay, yaşananların tipik bir Ponzi sistemi olduğunu vurgulayarak, hisse fiyatlarını karşılıklı işlemlerle şişirenlerin derhal deşifre edilmesi gerektiğini savundu. Kubilay, SPK’nın 28 Ağustos‘taki Yeni Fon Rehberi’nin sızdırılıp sızdırılmadığının ve yaz aylarında yapılan çıkışların incelenmesi gerektiğinin altını çizdi. Ekonomist Kerim Rota ise odak noktasının fonların kapalı olduğu ilk dönemler olması gerektiğini belirterek, “tohum yatırımcı” hareketlerinin mercek altına alınmasını istedi.
Finans Dünyasında Yanıt Bekleyen 8 Kritik Soru
Yaşanan skandalın ardından kamuoyu şu sorulara cevap arıyor:
- Kasım 2025 tarihindeki manipülasyon ikazlarına rağmen müdahale için neden 10 ay beklendi? Bu gecikmede siyasi bir baskı mı etkili oldu?
- Açıkça yapılan fiyat manipülasyonlarına rağmen neden zamanında adli süreç başlatılmadı?
- Şüpheli fonlara ve usulsüz arzlara onay veren eski SPK yönetimi hakkında suç duyurusu yapılacak mı?
- İlgili isimlere bankacılık lisansı tanıyan dönemin BDDK yönetimi soruşturulacak mı?
- MASAK, ödeme yapamayan ve temerrüde düşen şahısların varlıklarına bloke koydu mu?
- Adı skandallarla anılan kurum sahiplerinin yönetim koltuklarında oturmasına ne zaman son verilecek?
- Katılımevim ve Birevim’in Emlak Katılım bünyesine katılmasıyla oluşacak kamu zararı açıklanacak mı?
- Varlık Fonu’nun borsa müdahalelerinden kaynaklanan kar-zarar tablosu paylaşılacak mı?
Denetim Zafiyeti ve “Ahlaki Tehlike”
Ekonomist Mahfi Eğilmez, denetim boşluklarına işaret ederek, aşırı risklerin faturasının kamuya kesilmesinin piyasa ahlakını zedelediğini ifade etti. Nazır Kapusuz ise müdahale gecikmeseydi 17 milyar dolarlık kaybın 3-4 milyar dolarda kalabileceğini belirterek krizin büyümesine göz yumulduğunu savundu. Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu ise manipülasyonların MSCI gibi dış otoritelerin uyarısıyla durdurulduğuna dikkat çekerek, büyük bankalardaki yatırımcıların korkmasına gerek olmadığını ancak durumun vahametinin büyük olduğunu dile getirdi.
