İklim şartlarının tarımsal üretim için elverişli seyrettiği bir dönemde, Türkiye’deki çiftçiler ekonomik olarak zorlu bir süreçten geçiyor. Geçtiğimiz hafta Samsun’un Bafra ilçesinde bir araya gelen çeltik üreticileri, açıklanmayan alım fiyatları ve hızla tırmanan üretim giderleri nedeniyle yaklaşık 600 traktör ve biçerdöverin katıldığı görkemli bir konvoyla eylem düzenledi.
Bafra ve Sakarya’da Üreticiler Neden Eylem Yaptı?
Tarımsal faaliyetlerde girdi maliyetleri her geçen gün artarken, çiftçilerin kazancında herhangi bir iyileşme görülmedi. Emeğinin karşılığını alamayan pek çok üretici, artık tarlasını süremeyecek bir noktaya ulaştı. Özellikle çeltik üreticileri, sürdürülebilir bir üretim için taban fiyatın 55 lira olarak belirlenmesini talep ediyor. Benzer bir tepki de geçen ay Sakarya’nın Kocaali ilçesinde yaşanmış; fındık üreticileri düşük fiyatlar ve serbest piyasadaki alım politikalarını traktörleriyle protesto etmişti.
Çeltik Üretiminde Maliyet ve Satış Fiyatları Arasındaki Fark Ne Kadar?
Bafra’da üreticilerin sorunlarını yerinde dinleyen Yeni Partili Sencer Solakoğlu, mevcut tarım politikalarını sert bir dille eleştirdi. Çeltiğin hasat zamanı maliyetinin dahi altında alıcı bulduğunu belirten Solakoğlu, üreticinin kilogram başına 46-47 lira maliyetle yetiştirdiği ürününü 32 liraya elden çıkarmak zorunda kaldığını açıkladı. Solakoğlu, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) alım fiyatının en az 55 lira olması gerektiğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı: “Çiftçi biraz da olsa kâr edecek bir ürün çıkarsa, soğan gibi, hemen onun da fiyatını ithalatla baskılıyorlar. Cumhuriyet yüzyılında böyle bir dram yaşamadı.”
Manisa Soma ve Akhisar’da Üreticiler Hangi Kararları Aldı?
Zeytin üretiminin merkezlerinden Manisa’da da durum oldukça kritik. Soma ilçesinde yağlık zeytinin kilogram fiyatı 10 liraya kadar gerilerken, üreticiler işçi yevmiyelerini ödeyemez hale geldi. Soma’nın Avdan Mahallesi’nde üretim yapan Ertuğrul Özcan, “Zeytin toplamanın kilogram maliyeti 20 lira, yağlık zeytin bugün 25 lira. Bu işin içinden çıkmak mümkün değil. Madem fiyatlar düştü, bunun marketlere de yansıması gerekiyor ki tüketici de fiyatların düştüğünü görebilsin” dedi. Akhisarlı üreticiler ise düşük fiyatlara tepki olarak 16 Ekim Cuma gününe kadar elekleri kapatma, ürün toplamama ve satış yapmama kararı aldıklarını duyurdu.
Geçim Mücadelesi Veren Tarım İşçileri Kimlerden Oluşuyor?
Zeytin hasadında çalışan ve çoğunluğunu emeklilerin oluşturduğu işçiler, düşen fiyatların doğrudan kendi kazançlarını vurduğunu söylüyor. Bazı günler yevmiyelerini dahi alamadıklarını belirten işçiler, sadece torunlarına harçlık verebilmek için sahada olduklarını ifade ediyor. 66 yaşındaki bir zeytin işçisi gözyaşları içinde, “Devletten emekliyim. Yediğimiz salçada yağ yok. Artık isyan ediyorum, karnımı doyuramıyorum. Bu kadar şey yaşadım ama bu hale geldik” diyerek durumun vahametini anlattı. Bir diğer emekli işçi ise 25 bin 500 lira olan maaşının 14-15 bin lirasını kiraya verdiğini, geçinebilmek için akşamları hurda ve karton topladığını paylaştı.
Yozgat’ta Hububat ve Şekerpancarı Üreticisi Yeni Sezona Nasıl Giriyor?
Hububat üreticisinin de beklentileri karşılık bulmadı. Yozgat’ta şekerpancarı ve yağlık ayçiçeği hasadı devam ederken, 2026-2027 sezonu hazırlıkları da eş zamanlı olarak başladı. Bölge çiftçilerinden Süleyman Çatalyürek, üreticilerin büyük kısmının bankalara ve Tarım Kredi‘ye borçlu olduğunu belirterek, “Geçen sene 13 liraya hububat satarken bu sene 14 liraya, 15 liraya sattık. Ama mazot farkı ortada. Çiftçimiz halen sıkıntılı” dedi. Üreticinin yıla borçla girdiğini söyleyen Çatalyürek, maliyet artışlarının kazancı erittiğini ifade etti.