İstanbul’un üzerindeki kara bulutların dağıldığı, şehrin tamamen Türk hakimiyetine kavuşarak işgalci güçlerin ve yerli işbirlikçilerin baskısından arındığı o büyük günün üzerinden tam 103 yıl geçti. Bu tarih, yalnızca sıradan bir takvim yaprağı değil, milletimizin asıl bayramı olarak hafızalara kazınması gereken bir dönüm noktasıdır.
İstanbul’un Kurtuluşu: Ne Zaman ve Nasıl Yaşandı?
Birinci Dünya Savaşı’nın bitimiyle birlikte, 13 Kasım 1918 tarihinde İstanbul ilk işgalci birliklerle tanıştı. Tesadüftür ki o gün, Mustafa Kemal Paşa da Adana’dan İstanbul’a yeni dönmüştü. 16 Mart 1920’de ise bu fiili durum resmi bir işgale evrildi. O karanlık günlerde, Harbiye Nazırı Fevzi Paşa (Çakmak) İngiliz askerleri tarafından yaka paça makamından çıkarılırken, Osmanlı ordusunun saygın komutanları giyinmelerine dahi izin verilmeden gece entarileriyle karakollara götürüldü. Osmanlı Meclisi üyeleri tutuklanarak Malta’ya sürgün edildi. Sıradan halktan en üst kademedeki devlet adamlarına kadar herkes, İngiliz ve Fransızların ağır hakaretlerine maruz kaldı.
Kurtuluş Savaşı’nın Zaferi: Kimler ve Hangi Şartlarda Kazandı?
Kurtuluş Savaşı’nın başarıya ulaşması ve Türk ordusunun İstanbul sınırlarına dayanması, işgalcileri geri adım atmaya mecbur bıraktı. Lozan Antlaşması‘nın imzalanmasının ardından, bir zamanlar şehre büyük bir kibirle giren İngiliz kuvvetleri, Türk bayrağını selamlayarak İstanbul’u terk etmek zorunda kaldı. 6 Ekim 1923 tarihi, kendi vatanında esaret altına giren bir ulusun yeniden özgürlüğe kavuştuğu gündür.
Tarihsel Bir Kıyas: Neden 29 Mayıs Değil de 6 Ekim Kutlanmalı?
Toplumumuzda 29 Mayıs 1453’ün yıl dönümü görkemli törenlerle anılırken, 6 Ekim genellikle daha kısıtlı resmi protokollerle sınırlı kalmaktadır. Oysa asıl kutlanması gereken tarih 6 Ekim’dir. Bunun temel sebebi, bir toprağı fethettikten 500 yıl sonra bile fetih kutlaması yapmanın, başkalarına sizin o toprağın asıl sahibi olmadığınız fikrini aşılamasıdır. Buna karşın 6 Ekim, bir milletin bağımsızlık mücadelesinin en somut tescilidir.
Bizans’ın Durumu ve İstanbul’un Fethi: Nerede Hata Yapılıyor?
İstanbul’un fethi Türk dünyası için kıymetli olsa da, askeri açıdan çok büyük bir destan teşkil etmez. Çünkü Fatih İstanbul surlarına dayandığında, Bizans artık sadece şehir surlarından ibaret kalmış, ekonomik bağımsızlığını yitirmiş ve Cenevizlilere imtiyazlar vermişti. Bizans’ın askeri gücü paralı askerlerle birlikte en fazla 6-7 bin civarındayken, Türklerin mevcudu 120 binden fazlaydı ve döneminin en modern dev toplarıyla kuşatma yapılıyordu. Ayrıca 1204 yılındaki Latin istilası nedeniyle her türlü kötülüğü gören Rum Ortodoksların çoğu, Latinleri görmektense Osmanlı yönetimini kabul etmeye zaten hazırdı.
Mustafa Kemal Atatürk’ün Öngörüsü: “Geldikleri Gibi Giderler”
Kurtuluşun sembolü olan 6 Ekim 1923, tüm yaşam imkanları elinden alınmış bir milletin, o günün süper gücü olan İngiltere‘ye boyun eğdirmesidir. Atatürk’ün Nutuk‘ta ifade ettiği üzere, savaşın başlarında “İngilizleri 1. Dünya Savaşı’nda Almanya ve Avusturya gibi müttefiklerimiz olduğu halde yenemedik. Şimdi hiç yenemeyiz. Aman karşımıza almayalım” düşüncesi hakimken, bu umutsuzluk zamanla kırılmıştır. 13 Kasım 1918‘de söylenen “Geldikleri gibi giderler” sözü, 6 Ekim’de gerçeğe dönüşmüştür. Atatürk’ün “Umutsuz durum yoktur, umutsuz insan vardır. Ben hiç umudumu kaybetmedim” cümlesinin değeri, bu zorlu şartlar hatırlandığında çok daha iyi anlaşılmaktadır.
Bu anlamlı duygularla İstanbul’un düşman işgalinden kurtuluşunu ve bu muazzam bayramımızı kutluyorum. Bu, bir milletin topyekûn kurtuluşudur.