Türk demokrasi tarihine kara bir leke olarak geçen askeri müdahalenin üzerinden tam 46 yıl geçti. 12 Eylül sabahı tank sesleriyle yankılanan sokaklar, ülkenin uzun yıllar sürecek kasvetli bir sürece girmesinin ilk işareti oldu.
12 Eylül Darbesi Nasıl Gerçekleşti?
Darbe sabahında Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren, radyo aracılığıyla okuduğu bildiriyle yönetime el konulduğunu ilan etti. Bu duyuruyla birlikte Türkiye, hak ve özgürlüklerin askıya alındığı karanlık bir döneme uyandı. Müdahale neticesinde Anayasa tamamen yürürlükten kaldırılırken, TBMM lağvedildi; sendikaların ve meslek kuruluşlarının tüm faaliyetleri ise derhal durduruldu.
Askeri Müdahale Sonrası Neler Yaşandı?
Takvimler 12 Eylül sabahını gösterdiğinde, ülkenin her köşesinde caddeler askerler ve tanklar tarafından kuşatılmıştı. Kurulan sıkıyönetim mahkemelerinde büyük bir yargılama süreci başlatılarak 230 binden fazla kişi hakim karşısına çıkarıldı. Bu süreçte adalet mekanizması ağır yaralar alırken, toplumsal hafızada silinmeyecek izler bırakıldı.
İdamlar ve İşkence Bilançosu Nedir?
Cunta döneminin en acı bilançosu, gerçekleştirilen infazlar ve cezaevlerinde yaşanan dramlar oldu. Aralarında devrimci hareketin önde gelen isimlerinden Deniz Gezmiş’in de bulunduğu toplam 48 kişi idam edildi. İnsanlık dışı muamelelerin ayyuka çıktığı bu dönemde, 171 insan gördüğü ağır işkenceler nedeniyle hayatını kaybetti.
Kenan Evren Ne Zaman Cumhurbaşkanı Oldu?
Darbenin lideri Kenan Evren, 1982 anayasasının halk oylamasıyla kabul edilmesinin ardından cumhurbaşkanı unvanını kazandı. Evren, bu görevini 9 Kasım 1989 tarihine dek sürdürerek Türkiye’nin siyasi rotasında uzun süre belirleyici rol oynadı.